سيده نصرتبيگم امين ( بانوى اصفهان )
266
تفسير مخزن العرفان در علوم قرآن ( فارسى )
الهى است و پس از آنكه راه عذرى براى شما باقى نمانده و مطلب براى شما واضح گرديد لغزش پيدا نموديد و از دائره اسلام كه طريق سلم و سلامت و سعادت انسانى در آن است بيرون رفتيد بدانيد كه خداوند غالب و امر او نافذ و حكم او بر آنچه مقتضى حكمت است در باره شما نافذ است . هَلْ يَنْظُرُونَ إِلَّا أَنْ يَأْتِيَهُمُ اللَّهُ فِي ظُلَلٍ مِنَ الْغَمامِ ظلل جمع ظلّه و ظلّه آن چيزيست كه سايه مياندازد ، غمام بمعنى ابر سفيد است « و الملائكة » عطف بر اللَّه است يعنى آيا چنين انتظار دارند كه خدا بيايد با ملائكه در سايبانهايى از ابر سفيد . و چون اين آيه از متشابهات قرآن است و در جزء اول اين تفسير گفتيم كه در توضيح آيات اقتصار ميكنم بر محكمات قرآن و پيرامون متشابهات نميگردم اين است كه در اينجا بعضى توجيهاتى كه مفسرين در آيه كردهاند تذكر مىدهم و از خود رأى انديشى نميكنم در تفسير كبير راجع بتوضيح آيه و بياناتى كه مفسرين در آن كردهاند كلام مفصلى دارد كه اجمالى از آن را در اينجا ترجمه مينمايم : چنين گويد قوله تعالى هَلْ يَنْظُرُونَ إِلَّا أَنْ يَأْتِيَهُمُ اللَّهُ در آن چند معنى گفته شده : 1 - طريق صلحاى گذشتگانست كه گفتهاند پس از آنكه ببراهين و ادله قطعيه ثابت گرديده كه رفت و آمد يعنى حركت كردن و اياب و ذهاب نمودن نسبت به خدا محال و غير ممكن است پس علم قطعى پديد ميگردد كه مقصود از آيه رفت و آمد نيست بلكه مقصود ديگرى در كار است و اگر ما بخواهيم معين كنيم كه مقصود چيست شايد به راه خطا رفته باشيم پس به اين لحاظ بهتر است كه سكوت كنيم و گوئيم علم آن نزد خدا و رسول است ، و همين است مقصود از روايتى كه بطريق ابن عباس از معصوم رسيده كه قرآن منطوى بر چهار وجه است : اول - آن وجهى كه دانش آن ممكن است لكن مردم دنبال تحصيل آن نميروند دوم - آن وجهى است كه دانشمندان مىفهمند و تفسير مىكنند .